SUNUM
Marmara Denizi’nde 1954 senesinden bu güne değin sürdürülen
Hidrografik, Oşinografik ve Biyolojik çalışmalar neredeyse hiç
kesintiye uğramadan günümüze değin sürdürülmüştür.
Bizler de, bu yola bir taş daha koyabilmenin gururunu yaşıyoruz.
Teknolojinin ilerlemesi, Marmara Denizi çevresi ve etki alanına büyük
endüstri merkezlerinin kurulması, yerleşim bölgelerinde nüfusun
artması paralelinde, önlemlerin alınmayışına bağlı olarak, kirlenme
hızı büyük oranda artmış ve bu su kütlesi atık yüklerini
kaldıramayacak hale gelmiştir.
Bu çalışmadaki ana amaç, bu tümü ile sahip olduğumuz denizimizin
kirlenme hızını kantitatif olarak ortaya koymak ve zaman içersindeki
değişimleri belgelemektir.
Bu raporda bulunan veriler bu sebeple “ham veri” olarak, alınması
gereken önlemlerin neler olduğunu ortaya koyacak tüm kesimlerden
araştırmacılara ve makamlara sunulmaktadır.
Çalışmada ölçülen veriler ve yatay-dikey dağılım aralıkları üst su
tabakası ve Akdeniz kökenli alt su tabakasının özelliklerini ve bunlar
arasındaki ara yüzey (interface) tabakasının konumunu açıkça
yansıtmaktadır.
Projenin ana konusunu oluşturan Ekolojik değişimler ara yüzey ile
yüzey arasında yer alan su kütlesinde gerçekleşmektedir. Yapılan
ölçümler alt su kütlesindeki olumsuz gelişmelerin, örneğin suda
çözünmüş oksijen (DO) yoğunluğundaki azalmaların produktif üst su
kütlesine olan etkisini açıkça ortaya koyması açısından son derece
ilgi çekicidir.
Çalışmanın verilerinin yayınlanmasını sağlayan TC İstanbul Kültür
Üniversitesi ve bu konuda bizden yardımlarını esirgemeyen TC İstanbul
Kültür Üniversitesi Fen – Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Dursun
Koçer’e teşekkürü bir borç bilirim.
Bu çalışmanın gerçekleşmesinde çok büyük desteklerini gördüğümüz Sayın
Prof. Dr. Erdal İnönü’ye ve Sevinç – Erdal İnönü Vakfına, projenin
gerçekleşmesinde çok büyük katkıları ve desteği bulunan Sayın Av.
Güneş Gürseler’e projeyi parasal olarak destekleyen Beşiktaş Belediye
Başkanı Sayın İsmail Ünal’a, ve Oktay-4 teknesi kaptanı Ali Aktay ile
yardımcısı Recep Öksüz’e, araştırma gurubumuz adına ayrıca teşekkür
etmek isterim.
M. Levent Artüz
İstanbul, Aralık 2007 |
GİRİŞ
Marmara Denizi’nin Değişen Oşinografik Şartlarının İzlenmesi Projesi
bir deniz için yapılmış uzun soluklu izleme projeleri arasında önemli
bir yer işgal etmektedir.
Söz konusu proje 1954 senesinde Et ve Balık Kurumu tarafından
başlatılmış ve sırası ile İ.Ü. Hidrobiyoloji Araştırma Enstitüsü, İ.Ü.
Çevrebilimleri Enstitüsü, Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği,
İ.T.Ü. Gemi İnşaat ve Denizbilimleri Fakültesi tarafından bir bayrak
yarışı şeklinde 1995 senesine kadar devam ettirilmiştir.
1995 senesinden sonrası ise, proje 2005 senesinde Sevinç – Erdal İnönü
Vakfı bünyesine geçene değin, senelik bağımsız bölümler halinde
yürütülmüştür.
Bu uzun süre içersinde biriken veriler, birçok kez farklı yayınlar ile
değerlendirilmiş ve temel olarak Marmara Denizinde 1978 Şubat
Döneminde Yapılan Hidrografik Çalışmalar Ön Raporu (ARTÜZ, M.
İ., KORKMAZ, K. 1978), Marmara Denizinin hidrografisi ve su
kirlenmesi açısından etüdü (ARTÜZ, M. İ., BAYKUT, F. 1986),
Marmara Denizi ekosisteminde değişen oseanografik şartların
araştırılması Böl I., Böl II, Böl III. (ARTÜZ, M. İ. et all,
1993-1994; ARTÜZ, M. L. et all, 1995) ve Bilimsel Açıdan
Marmara Denizi (ARTÜZ, M. L. et all, 2007) isimli
yayınlarda veriler toplu halde verilmiştir.
Bu oldukça uzun soluklu proje, Sn. Prof. Dr. Erdal İnönü’nün
sahiplenmesi ve Sevinç – Erdal İnönü Vakfının desteği ile, tekrar
ciddi bir şekilde ele alınmış ve yürütülmektedir.
Vakfın projeye sahiplenmesi ile, geçmişten günümüze tüm veriler bir
veri tabanı içersinde toplanmış ve değerlendirilmeye alınmıştır. 1954
senesinde yapılan ilk çalışmadan bu güne kadar devamlılık gösteren bu
veriler, sanırım dünya yüzünde az bulunur uzunlukta bir zaman dilimini
içermektedir.
Söz konusu çalışmalar, sürekliliğin sağlanabilmesi amaçlı olarak, yaz
ve kış ayakları şeklinde senelik periotlarda sürdürülmektedir. Yaz
ayağı için öngörülen zaman dilimi her sene temmuz ayı, kış ayağı için
öngörülen zaman dilimi ise, her sene şubat ayıdır. Bu çalışmadan amaç,
zaman içersinde değişiklik göstern parametrelerin ölçülerek konu ile
ilgili yapılacak çalışmalara bir veri tabanı oluşturmaktır. Bu
çerçevede imkan bulunsuğu sürece, söz konusu ölçümler
gerçekleştirilecek ve gerek basılı olarak gerekse internet üzerinden
ilgilenenlerin kullanımına sunulacaktır.
Bu yayında, söz konusu projenin 2007 yaz ayağının verileri
sunulmaktadır.
